به گزارش نیپنا، بازار پلیاتیلن (PE) و پلیپروپیلن (PP) در آسیا طی ماههای اخیر با تغییراتی در مسیرهای تأمین و افزایش اهمیت عوامل لجستیکی مواجه شده است؛ تحولاتی که در کنار وضعیت عرضه و تقاضا، بر تصمیمهای خرید، مدیریت موجودی و چشمانداز قیمتی بازارهای وارداتی تأثیر گذاشتهاند. افزایش زمان حمل، رشد هزینههای حملونقل و ورود نامنظم برخی محمولهها موجب شده است خریداران بیش از گذشته قابلیت اطمینان زنجیره تأمین را در کنار قیمت محصول مورد توجه قرار دهند.
بر اساس مطالب مطرحشده در پادکست تخصصی ICIS، بازار هند یکی از نمونههای مهم این تغییرات است. آرشین، کارشناس بازار، در این برنامه توضیح داد که عوامل لجستیکی در حال حاضر در کنار مؤلفههای بنیادی عرضه و تقاضا، به یکی از عوامل اصلی اثرگذار بر بازار PE و PP هند تبدیل شدهاند. به گفته وی، افزایش زمان تحویل برخی محمولهها به حدود ۶۰ تا ۹۰ روز رسیده و هزینه حملونقل در برخی مسیرها نیز به ۶ تا ۸ برابر سطح پیش از تحولات اخیر افزایش یافته است.
افزایش زمان تحویل محمولههای پلیمر
در شرایط عادی، تأمینکنندگان منطقهای میتوانستند برخی محمولههای پلیمر را در مدت حدود یک ماه پس از ثبت سفارش به بازار هند تحویل دهند. اما تغییر شرایط حملونقل موجب شده است زمان تحویل برای برخی محمولهها به شکل محسوسی افزایش یابد.
بر اساس ارزیابی مطرحشده در پادکست ICIS، زمان تحویل بسیاری از محمولههای وارداتی به بازار هند اکنون در محدوده ۶۰ تا ۹۰ روز قرار گرفته است. این افزایش زمان حمل، نهتنها هزینه لجستیکی را بالا برده، بلکه پیشبینی موجودی و برنامهریزی خرید را نیز برای مصرفکنندگان دشوارتر کرده است.
اهمیت این مسئله زمانی بیشتر میشود که یک خریدار همزمان چند محموله را در مراحل مختلف حمل داشته باشد. در این حالت، مشخص کردن حجم واقعی موجودی قابل دسترس دشوارتر خواهد بود و شرکت باید میان خرید جدید و انتظار برای رسیدن محمولههای قبلی تصمیمگیری کند.
این وضعیت در بازار هند اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تقاضای پلیمر در این کشور از ماه سپتامبر معمولاً با افزایش همراه میشود و فعالان بازار تلاش میکنند پیش از ورود به این دوره، موجودی مورد نیاز خود را تأمین کنند.
رشد قابل توجه هزینه حمل
در کنار افزایش زمان حمل، رشد هزینههای حملونقل یکی دیگر از عوامل مهم در تغییر رفتار خریداران بوده است. هزینه حمل محمولههای پلیمر از خاورمیانه به هند در برخی موارد به ۶ تا ۸ برابر سطح پیش از تحولات اخیر رسیده است. چنین افزایشی میتواند اقتصاد یک محموله را به شکل قابل توجهی تغییر دهد؛ به این معنا که حتی در صورت مناسب بودن قیمت پایه محصول، هزینه نهایی تحویل آن به بازار مقصد افزایش خواهد یافت.
برای صنایع مصرفکننده پلیمر، این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا قیمت نهایی مواد اولیه تنها به قیمت محصول در مبدأ وابسته نیست و هزینه حمل، زمان تحویل و سایر هزینههای لجستیکی نیز در محاسبه اقتصادی خرید نقش دارند.
در نتیجه، خریداران اکنون هنگام مقایسه منابع مختلف تأمین، مجموعهای از عوامل را به صورت همزمان بررسی میکنند. محمولهای که قیمت اولیه پایینتری دارد، لزوماً ارزانترین گزینه نهایی نخواهد بود؛ اگر هزینه حمل یا زمان تحویل آن بالاتر باشد، مزیت اولیه قیمت میتواند کاهش یابد.
بلاتکلیفی درباره محمولههای خریداریشده
یکی از چالشهای کوتاهمدت بازار هند، وضعیت محمولههایی است که طی ماههای مه، ژوئن و ژوئیه خریداری شدهاند اما بخشی از آنها هنوز به بازار مقصد نرسیدهاند.
این مسئله باعث شده است خریداران تصویر دقیقی از موجودی واقعی در اختیار نداشته باشند. بخشی از کالا در انبارها موجود است، بخشی در مسیر قرار دارد و بخشی دیگر ممکن است برای تأمین نیازهای آینده خریداری شده باشد.
در چنین شرایطی، تصمیمگیری برای خرید جدید پیچیدهتر میشود. خریدار از یک طرف باید نیازهای تولید و مصرف آینده را پوشش دهد و از طرف دیگر، نمیخواهد در صورت ورود همزمان محمولههای تأخیری با موجودی بیش از نیاز مواجه شود.
این موضوع میتواند بر فضای قیمتی بازار نیز اثرگذار باشد. ورود حجم بالایی از محمولههای معوق در یک بازه کوتاه ممکن است عرضه در دسترس را افزایش دهد و بر انتظارات بازار تأثیر بگذارد. از سوی دیگر، ادامه تأخیرها میتواند خریداران را به تأمین نیازهای فوری از منابع جایگزین سوق دهد.
تغییر اولویت خریداران؛ از قیمت به قابلیت اطمینان
یکی از نکات قابل توجه مطرحشده در این بررسی، افزایش اهمیت قابلیت اطمینان تأمین در کنار قیمت است.
در شرایط عادی، قیمت پایینتر میتواند یکی از مهمترین عوامل انتخاب تأمینکننده باشد. اما زمانی که زمان تحویل یک محموله از حدود یک ماه به ۶۰ تا ۹۰ روز افزایش مییابد، تأمینکنندهای که بتواند زمان تحویل قابل پیشبینیتری ارائه کند، ممکن است برای خریدار جذابیت بیشتری پیدا کند.
این تغییر رویکرد، بازار پلیمر را به سمت تنوعبخشی بیشتر منابع تأمین هدایت کرده است. خریداران تلاش میکنند به جای وابستگی شدید به یک مسیر یا یک منطقه، از چند مسیر و چند منبع استفاده کنند تا در صورت بروز اختلال در یک مسیر، گزینههای دیگری در اختیار داشته باشند.
این موضوع برای بازارهای وارداتی مانند هند اهمیت بیشتری دارد، زیرا استمرار دسترسی به مواد اولیه برای واحدهای تبدیل و صنایع پاییندستی، مستقیماً با برنامه تولید آنها ارتباط دارد.
افزایش نقش چین و جنوب شرق آسیا در بازار
در بازار پلیپروپیلن هند، تغییر مسیرهای تجاری موجب افزایش توجه خریداران به منابع عرضه از چین و جنوب شرق آسیا شده است.
چین در سالهای اخیر حضور پررنگتری در بازار پلیمر منطقه پیدا کرده و افزایش سهم آن در واردات هند نشان میدهد که الگوهای تجارت میتوانند در واکنش به تغییر شرایط عرضه و حملونقل با سرعت تغییر کنند.
افزایش واردات از این مناطق، بخشی از نگرانیهای مربوط به محدودیت عرضه PP در بازار هند را کاهش داده است. با این حال، وضعیت خوراک پروپیلن همچنان یکی از عوامل مهم در ارزیابی چشمانداز این بازار به شمار میرود.
از آنجا که پروپیلن خوراک اصلی تولید پلیپروپیلن است، تغییر در میزان دسترسی یا هزینه آن میتواند بر هزینه تولید و در نهایت بر شرایط قیمتگذاری PP اثرگذار باشد.
بنابراین، حتی با افزایش عرضه وارداتی، رصد بازار خوراک همچنان برای فعالان زنجیره پلیپروپیلن اهمیت خواهد داشت.
منابع جدید برای تأمین پلیاتیلن
در بازار پلیاتیلن نیز خریداران هندی در حال بررسی منابع بیشتری برای تأمین هستند. بر اساس محتوای پادکست ICIS، محمولههای عرضهشده از آمریکا و جنوب شرق آسیا از جمله گزینههایی هستند که مورد توجه خریداران قرار گرفتهاند.
استفاده از این منابع میتواند وابستگی بازار به مسیرهای سنتی را کاهش دهد و انعطاف بیشتری برای خریداران ایجاد کند. البته فاصله بیشتر برخی از این منابع با بازار هند به معنای افزایش زمان حمل و در برخی موارد هزینه بیشتر حملونقل است.
به همین دلیل، تنوعبخشی به منابع تأمین یک راهکار بدون هزینه نیست و خریدار باید میان قیمت محصول، کرایه حمل، زمان تحویل و قابلیت اطمینان تأمین تعادل برقرار کند.
با این حال، افزایش تعداد گزینههای قابل دسترس میتواند ریسک وابستگی به یک مسیر خاص را کاهش دهد و به خریداران اجازه دهد متناسب با شرایط بازار، ترکیب منابع خود را تغییر دهند.
ایجاد مراکز منطقهای برای توزیع پلیمر
تغییرات اخیر تنها رفتار خریداران را تغییر نداده، بلکه برخی تولیدکنندگان و تأمینکنندگان را نیز به سمت مدلهای جدید توزیع سوق داده است.
یکی از راهکارهای مطرحشده در پادکست، انتقال بخشی از محصولات تولیدکنندگان منطقهای به مراکز تجاری و توزیعی در سنگاپور و پورت کلانگ مالزی است. در این مدل، محصولات ابتدا در مراکز منطقهای مستقر شده و سپس بر اساس نیاز به بازارهایی مانند هند و دیگر کشورهای آسیایی ارسال میشوند.
این رویکرد میتواند زمان پاسخگویی به تقاضا را بهبود دهد و به خریداران اجازه دهد در صورت نیاز، به محمولههایی نزدیکتر به بازار مقصد دسترسی داشته باشند.
البته ایجاد موجودی در مراکز منطقهای به معنای تحمیل هزینههای جدید برای تأمینکنندگان است. بنابراین، تولیدکننده باید میان هزینه نگهداری و توزیع موجودی و مزیت افزایش قابلیت اطمینان عرضه تعادل ایجاد کند.
با وجود این، استفاده از مراکز توزیع منطقهای میتواند به یکی از ابزارهای مهم مدیریت ریسک در تجارت پلیمر تبدیل شود؛ بهویژه در دورههایی که مسیرهای مستقیم با محدودیت یا افزایش هزینه مواجه هستند.
خریدهای کوتاهمدت جایگزین انباشت موجودی
یکی دیگر از تغییرات قابل توجه در بازار هند، حرکت خریداران به سمت خریدهای مبتنی بر نیاز است.
بر اساس ارزیابی ارائهشده در پادکست، بسیاری از خریداران و واحدهای تبدیلکننده در شرایط فعلی تمایل چندانی به نگهداری موجودیهای بلندمدت ندارند. نوسان قیمت و عدم قطعیت درباره زمان ورود محمولههای در مسیر، موجب شده است خریدهای کوتاهمدت و متناسب با نیاز فعلی اهمیت بیشتری پیدا کند.
این رویکرد از یک سو میتواند ریسک نگهداری موجودی گرانقیمت را کاهش دهد، اما از سوی دیگر، خریدار را به شرایط روز بازار و وضعیت حملونقل وابستهتر میکند.
در چنین شرایطی، توانایی شرکتها برای رصد لحظهای بازار، پیشبینی تقاضا و اطلاع دقیق از وضعیت محمولههای در مسیر اهمیت بیشتری پیدا میکند.
تأثیر شرایط لجستیکی بر قیمتگذاری
قیمت PE و PP در بازار هند همچنان تابع عوامل بنیادی عرضه و تقاضا است، اما شرایط لجستیکی میتواند شدت و سرعت واکنش قیمتها را تغییر دهد.
برای مثال، اگر محمولههای خریداریشده در ماههای گذشته به طور همزمان وارد بازار شوند، عرضه در دسترس افزایش مییابد و ممکن است بر انتظارات قیمتی اثر بگذارد. در مقابل، اگر زمان تحویل همچنان طولانی باقی بماند، خریداران ممکن است برای تأمین نیازهای فوری خود به منابع جایگزین مراجعه کنند.
از این رو، فعالان بازار علاوه بر قیمتهای جاری، زمانبندی ورود محمولهها، هزینه حمل و وضعیت عرضه از منابع مختلف را نیز زیر نظر دارند.
در بازار PP، میزان عرضه از چین و جنوب شرق آسیا و وضعیت خوراک پروپیلن اهمیت دارد و در بازار PE نیز دسترسی به گریدهای مختلف و ورود محمولههای وارداتی از جمله عوامل مؤثر بر فضای بازار محسوب میشود.
چشمانداز میانمدت؛ تداوم نوسان محتمل است
با توجه به مجموعه عوامل موجود، چشمانداز کوتاهمدت بازار PE و PP هند همچنان با عدمقطعیت همراه است. شرایط عرضه و تقاضا تنها بخشی از تصویر بازار را تشکیل میدهد و متغیرهایی مانند هزینه حمل، زمان تحویل، مسیرهای تجاری و دسترسی به خوراک نیز باید در کنار آنها بررسی شوند.
بر اساس ارزیابی مطرحشده در پادکست ICIS، انتظار میرود روند نوسانی بازار در میانمدت نیز ادامه داشته باشد. تنوعبخشی به منابع تأمین میتواند بخشی از وابستگی به مسیرهای سنتی را کاهش دهد، اما تا زمانی که شرایط حملونقل به وضعیت باثباتتری بازنگردد، هزینه و زمان لجستیک همچنان در تصمیمهای خرید نقش مهمی خواهد داشت.
برای بازار هند، افزایش واردات از چین، جنوب شرق آسیا و سایر مناطق میتواند انعطاف زنجیره تأمین را افزایش دهد. در مقابل، هزینه بالاتر حمل از مسیرهای طولانیتر همچنان یکی از محدودیتهای این رویکرد خواهد بود.
اهمیت مدیریت زنجیره تأمین در صنعت پتروشیمی
تحولات بازار هند یک نکته مهم را برای صنعت پتروشیمی برجسته میکند: رقابت در بازارهای جهانی تنها بر اساس ظرفیت تولید و قیمت محصول شکل نمیگیرد.
توانایی مدیریت زنجیره تأمین، دسترسی به مسیرهای متنوع حمل، پیشبینی دقیق موجودی و استفاده از مراکز توزیع منطقهای نیز میتواند در حفظ بازار و افزایش قابلیت اطمینان عرضه مؤثر باشد.
برای تولیدکنندگان پتروشیمی، توسعه چنین قابلیتهایی میتواند به معنای ایجاد انعطاف بیشتر در فروش و توزیع محصولات باشد. برای مصرفکنندگان نیز تنوع منابع تأمین میتواند امکان مدیریت بهتر ریسک و برنامهریزی تولید را فراهم کند.
از این منظر، سرمایهگذاری در فناوریهای مدیریت زنجیره تأمین، ردیابی محمولهها، تحلیل دادههای بازار و پیشبینی تقاضا میتواند در کنار توسعه ظرفیت تولید و ارتقای فناوری فرایندی، به افزایش بهرهوری زنجیره ارزش پتروشیمی کمک کند.
جمعبندی
بازار PE و PP هند در ماههای اخیر نمونهای روشن از تأثیر عوامل لجستیکی بر تجارت جهانی پلیمر بوده است. افزایش زمان تحویل به ۶۰ تا ۹۰ روز، رشد هزینه حمل تا ۶ تا ۸ برابر سطح پیشین و تأخیر در ورود بخشی از محمولههای خریداریشده در ماههای مه، ژوئن و ژوئیه، الگوی تصمیمگیری خریداران را تغییر داده است.
در واکنش به این شرایط، منابع عرضه از چین، جنوب شرق آسیا و آمریکا اهمیت بیشتری پیدا کردهاند و برخی تأمینکنندگان نیز به استفاده از مراکز توزیع منطقهای در سنگاپور و پورت کلانگ روی آوردهاند.
در نهایت، مسیر آینده بازار به مجموعهای از عوامل وابسته خواهد بود؛ از وضعیت عرضه و تقاضا و دسترسی به خوراک گرفته تا هزینه حمل و زمان تحویل. با این حال، روندهای موجود نشان میدهد که تنوعبخشی به منابع تأمین، مدیریت موجودی و افزایش قابلیت اطمینان زنجیره لجستیکی به عناصر مهمتری در رقابت بازار جهانی پلیمر تبدیل شدهاند.
تهیه و تنظیم: عباس حاجی هاشمی