به گزارش نیپنا، در پادکست Chemical Geek از نشریه Chemical Week، وینسنت وُلک میزبان برنامه، با پل کوریِس و دنی کراوس، مدیران بخش رتبهبندی اعتباری صنایع شیمیایی در S&P Global Ratings، درباره چشمانداز نیمه دوم سال ۲۰۲۶، تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی، وضعیت تقاضا، فشارهای مالی و فرصتهای نوظهور پیش روی صنعت شیمیایی گفتوگو کرد، کارشناسان این مؤسسه تأکید کردند که اگرچه برخی شرکتهای شیمیایی ممکن است در کوتاهمدت از شرایط جدید منتفع شوند، اما تداوم بیثباتی میتواند چالشهای عمیقتری برای این صنعت ایجاد کند.
صنعت پتروشیمی در سالهای اخیر با مجموعهای از چالشهای همزمان روبهرو بوده است؛ از ضعف تقاضا در بازارهای کلیدی گرفته تا ظرفیت مازاد تولید و فشار بر حاشیه سود شرکتها. در چنین شرایطی، تحولات ژئوپلیتیکی و اختلال در زنجیرههای تأمین بار دیگر به یکی از عوامل تعیینکننده در عملکرد شرکتهای این بخش تبدیل شده است.
در همین چارچوب، کارشناسان S&P Global Ratings در گفتوگو با Chemical Week به بررسی این موضوع پرداختند که چگونه تحولات اخیر میتواند بر شاخصهای اعتباری شرکتهای شیمیایی اثر بگذارد و آیا مزایای ایجادشده برای برخی تولیدکنندگان میتواند پایدار باشد یا خیر.
اثرات کوتاهمدت اختلالات زنجیره تأمین
پل کوریس در ابتدای بحث با اشاره به شرایط نامطمئن موجود اظهار داشت که پیشبینی دقیق مسیر تحولات و مدت زمان اختلالات کنونی دشوار است. به گفته او، در ارزیابیهای اعتباری، معمولاً سناریوهای مختلفی در نظر گرفته میشود و فرض فعلی این است که اختلالات ایجادشده ماهیتی کوتاهمدت خواهند داشت.
با این حال، وی تأکید کرد که حتی در صورت پایان یافتن سریعتر بحران، آثار آن بر بازارهای شیمیایی بلافاصله از بین نخواهد رفت. بازگشت مسیرهای حملونقل، جریانهای انرژی و شبکههای تجاری به شرایط عادی، نیازمند زمان خواهد بود.
از نگاه وی، برخی شرکتهای شیمیایی آمریکایی در کوتاهمدت ممکن است از این شرایط بهرهمند شوند؛ زیرا در مقایسه با برخی رقبای آسیایی، با اختلال کمتری در دسترسی به مواد اولیه مواجه هستند. به همین دلیل، برخی تولیدکنندگان آمریکایی ممکن است در سال ۲۰۲۶ شاهد بهبود موقت در شاخصهای اعتباری خود باشند.
با این حال، این مزیت لزوماً به معنای بهبود پایدار نیست. کوریس تصریح کرد که در ارزیابیهای این مؤسسه، انتظار نمیرود آثار ناشی از این شرایط به عاملی برای بهبود عملکرد اعتباری شرکتها در سالهای بعد تبدیل شود.
خطر تبدیل یک شوک کوتاهمدت به رکود تورمی
دنی کراوس در ادامه گفتوگو به یکی از مهمترین ریسکهای پیش رو اشاره کرد: طولانی شدن اختلالات.
به گفته او، حتی در یک سناریوی مطلوب که مسیرهای تجاری در مدت کوتاهی بازگشایی شوند، بازگشت کامل شرایط به وضعیت پیش از بحران زمانبر خواهد بود. شرکتهای شیمیایی معمولاً در اولویت نخست بازگشت حملونقل و تأمین قرار ندارند و بنابراین عادی شدن جریان کالاها ممکن است ماهها طول بکشد.
اما نگرانی اصلی زمانی شکل میگیرد که اختلالات بیش از حد انتظار ادامه پیدا کند. کراوس توضیح داد که چنین شرایطی میتواند به شکلگیری یک محیط رکود تورمی منجر شود؛ یعنی ترکیبی از افزایش هزینهها، کاهش رشد اقتصادی و فشار بیشتر بر تولیدکنندگان و مصرفکنندگان.
از دیدگاه وی، برای شرکتهای شیمیایی، تداوم چنین شرایطی به معنای فشار بیشتر بر حاشیه سود خواهد بود. همچنین شرکتها ممکن است برای مقابله با نااطمینانی زنجیره تأمین، موجودی بیشتری نگهداری کنند که اگرچه اقدامی منطقی برای مدیریت ریسک است، اما سرمایه بیشتری را درگیر کرده و میتواند بر جریان نقدی شرکتها فشار وارد کند.
کراوس تأکید کرد که اگرچه برخی بخشهای صنعت شیمیایی آمریکا ممکن است در کوتاهمدت از شرایط موجود سود ببرند، اما ادامهدار شدن اختلالات در نهایت اثر منفی بیشتری بر کل صنعت خواهد داشت و مشکلات پیشین مانند ضعف تقاضا و ظرفیت مازاد را تشدید خواهد کرد.
تقاضا؛ مهمترین عامل تعیینکننده آینده صنعت
یکی از محورهای مهم این گفتوگو، موضوع احتمال کاهش تقاضا در اثر افزایش قیمتها بود.
پل کوریس توضیح داد که ریسک کاهش تقاضا همواره یکی از نگرانیهای اصلی صنعت شیمیایی بوده است. به گفته وی، پیش از تحولات اخیر نیز بسیاری از شرکتهای این بخش با مشکل تقاضای ضعیف مواجه بودند.
او اشاره کرد که شرایط کنونی برای برخی تولیدکنندگان شیمیایی آمریکایی نوعی موقعیت مطلوب کوتاهمدت ایجاد کرده است؛ به این معنا که قیمت محصولات افزایش یافته، اما هنوز واکنش قابل توجهی از سوی مشتریان در قالب کاهش خرید مشاهده نشده است.
با این حال، این وضعیت ممکن است پایدار نباشد. ادامه افزایش قیمتها میتواند در نهایت توان مشتریان برای پذیرش قیمتهای بالاتر را کاهش دهد و مزایای اولیه شرکتها را از بین ببرد.
کوریس برای توضیح این موضوع به بخش مواد شیمیایی کشاورزی اشاره کرد و گفت که حتی پیش از شرایط اخیر نیز موضوع توان خرید مصرفکنندگان و فشار هزینهای در این حوزه مطرح بود و افزایش بیشتر قیمت کودها و محصولات کشاورزی شیمیایی میتواند این ریسک را افزایش دهد.
وی همچنین به صنعت دیاکسید تیتانیوم (TiO2) اشاره کرد؛ محصولی که در صنایع رنگ و پوشش کاربرد گستردهای دارد. از آنجا که بخشهایی مانند ساختوساز و مسکن از مصرفکنندگان اصلی این محصولات هستند، ضعف این بازارها میتواند اثر افزایش قیمتها را خنثی کند.
فشار نرخ بهره بر بازارهای مصرفی
در بخش دیگری از گفتوگو، کارشناسان S&P Global Ratings به تأثیر نرخ بهره بالا بر بازارهای اصلی مصرفکننده محصولات شیمیایی پرداختند.
دنی کراوس اظهار داشت که مسکن و خودرو از مهمترین بازارهای نهایی صنعت شیمیایی هستند و هر دو نسبت به شرایط مالی و نرخ بهره حساسیت بالایی دارند.
به گفته وی، افزایش هزینههای تأمین مالی میتواند ساختوساز مسکن را کاهش دهد و در نتیجه تقاضا برای طیف وسیعی از محصولات شیمیایی مورد استفاده در مصالح ساختمانی، پوششها و مواد پلیمری را تحت فشار قرار دهد.
او همچنین توضیح داد که صنعت خودرو نیز با چالش مشابهی مواجه است؛ زیرا افزایش هزینه وام میتواند خرید خودرو را برای مصرفکنندگان دشوارتر کند و بر حجم فروش اثر بگذارد.
علاوه بر کاهش تقاضا، نرخهای بهره بالاتر مستقیماً هزینه سرمایه شرکتهای شیمیایی را افزایش میدهد. در چنین شرایطی، پروژههایی که در دوره نرخهای پایین جذاب به نظر میرسیدند، ممکن است به تأخیر بیفتند یا دوباره مورد ارزیابی قرار گیرند.
ادغام و تملک؛ فرصت رشد یا ریسک مالی؟
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در این پادکست، افزایش فعالیتهای ادغام و تملک (M&A) در صنعت شیمیایی بود.
دنی کراوس گفت که پس از چند سال کاهش هزینهها و کنترل مخارج، برخی شرکتها به دنبال روشهایی برای تسریع رشد و تقویت موقعیت رقابتی خود از طریق خرید شرکتهای دیگر هستند.
به گفته او، چنین اقداماتی میتواند مزایایی مانند افزایش مقیاس فعالیت، تکمیل زنجیره ارزش و ایجاد همافزایی عملیاتی داشته باشد، اما از منظر اعتباری نیز ریسکهایی ایجاد میکند.
تأمین مالی این معاملات، بهویژه در صورت افزایش بدهی، میتواند فشار بیشتری بر ترازنامه شرکتها وارد کند؛ آن هم در شرایطی که سودآوری بسیاری از شرکتهای شیمیایی همچنان تحت فشار قرار دارد.
کراوس تأکید کرد که مسئله اصلی خودِ ادغامها نیست، بلکه نحوه تأمین مالی و توانایی شرکتها برای تحقق اهداف اعلامشده است. در بازاری که تقاضا ضعیف است و ظرفیت تولید مازاد وجود دارد، فضای خطا برای شرکتها محدودتر از گذشته خواهد بود.
هوش مصنوعی؛ فرصت جدید اما نه جایگزین بازارهای سنتی
در پایان گفتوگو، کارشناسان به یکی از معدود حوزههای کاملاً مثبت برای صنعت شیمیایی، یعنی رشد هوش مصنوعی و مراکز داده، پرداختند.
پل کوریس این بخش را یک مسیر رشد روشن برای برخی شرکتهای شیمیایی دانست. به گفته وی، شرکتهایی که مواد مورد نیاز سیستمهای خنککننده، تجهیزات الکترونیکی و زیرساختهای مراکز داده را تأمین میکنند، میتوانند از توسعه این بازار بهرهمند شوند.
محصولاتی مانند سیالات خنککننده، مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع الکترونیک و برخی مواد مورد نیاز در ساخت زیرساختهای فیزیکی مراکز داده، از جمله حوزههایی هستند که میتوانند رشد بیشتری را تجربه کنند.
با این حال، کوریس یک نکته مهم را نیز یادآور شد: اگرچه بازار مرتبط با هوش مصنوعی و مراکز داده با سرعت زیادی در حال توسعه است، اما هنوز در مقایسه با بازارهای بزرگی مانند مسکن، خودرو، کشاورزی و صنایع عمومی، اندازه کوچکتری دارد.
بنابراین، این حوزه میتواند یک عامل مثبت برای برخی شرکتها باشد، اما در حال حاضر تعیینکننده اصلی کیفیت اعتباری کل صنعت شیمیایی محسوب نمیشود.
دیدگاه مطرحشده توسط کارشناسان S&P Global Ratings نشان میدهد که صنعت شیمیایی در سال ۲۰۲۶ در شرایطی پیچیده و چندلایه قرار دارد. برخی شرکتها ممکن است در کوتاهمدت از تغییرات ایجادشده در زنجیره تأمین و قیمتها سود ببرند، اما تداوم بیثباتی میتواند این مزایا را به چالش تبدیل کند.
ضعف تقاضا، هزینههای بالاتر، نرخ بهره، فشار بر بازارهای مصرفی و ریسک تصمیمهای مالی پرهزینه، همچنان از مهمترین عوامل تعیینکننده آینده صنعت خواهند بود.
در مقابل، حوزههایی مانند هوش مصنوعی و مراکز داده فرصتهای جدیدی ایجاد کردهاند، هرچند در مقیاس فعلی نمیتوانند جایگزین بازارهای سنتی و بزرگ صنعت شیمیایی شوند.
برآیند این دیدگاهها آن است که مسیر پیش روی صنعت شیمیایی بیش از هر چیز به توانایی شرکتها در مدیریت ریسک، حفظ انعطاف مالی و سازگاری با تغییرات سریع محیط اقتصادی وابسته خواهد بود.
تهیه و تنظیم:نیپنا، عباس حاجی هاشمی