به گزارش نیپنا ، سیاست گذاری های جدید شرکت ملی صنایع پتروشیمی، گویای تغییری بنیادین در رویکرد کلان صنعت پتروشیمی کشور است؛ تغییری که بر ضرورت تکمیل زنجیره ارزش، بازنگری در طرح های توسعهای، اصلاح ساختار سرمایهگذاری و استفاده بهینه از منابع موجود تأکید دارد و تدوین نقشه راهی مبتنی بر کاهش خام فروشی و ارتقای بهرهوری میتواند افق تازهای را پیش روی این صنعت قرار دهد.
در دهه های گذشته، بخش بزرگی از محصولات پتروشیمی ایران بهصورت مواد اولیه یا نیمهخام صادر شدهاند؛ روندی که اگرچه در کوتاه مدت درآمدزا بوده، اما در بلندمدت فرصت های قابل توجهی برای ایجاد ارزش افزوده، توسعه صنایع پاییندستی و اشتغالزایی را از میان برده است. در حالی که حدود ۷۰ درصد محصولات پتروشیمی کشور جذب بازار داخلی نمیشود و در نبود زیرساختهای لازم برای تکمیل زنجیره ارزش، ناچار به صادرات این محصولات هستیم.اکنون زمان عبور از خامفروشی فرارسیده است.
همچنین در کنار اصلاح ساختار سرمایه گذاری، مسئله ناترازی انرژی نیز از جمله چالشهای این صنعت به ویژه در فصل زمستان است. محدودیت در تأمین خوراک گازی، به ویژه برای واحدهای متانولی و اوره، سبب کاهش تولید و تأخیر در بهرهبرداری از برخی طرح ها شده استکه می توان با مدیریت مصرف انرژی روند تامین خوراک مورد نیاز پتروشیمی ها را بهبود بخشید.
از سوی دیگر توسعه صنایع پاییندستی نیز از دیگر محورهای کلیدی در سیاستهای جدید پتروشیمی کشور است. تبدیل محصولات پایه به کالاهای مصرفی و صنعتی، افزون بر ایجاد ارزش افزوده، فرصتهای شغلی فراوانی نیز در استانها و مناطق کمتر توسعهیافته فراهم میکند. در واقع، اگر هدفگذاریهای شرکت ملی صنایع پتروشیمی بهدرستی اجرا شود، صنعت پتروشیمی میتواند بهعنوان پیشران توسعه صنعتی کشور عمل کند؛ نه صرفاً بهعنوان صادرکننده مواد اولیه، بلکه بهعنوان خالق زنجیرهای کامل از تولید تا مصرف.
سیاست گذاری های شرکت ملی صنایع پتروشیمی را میتوان نوعی اعلام راهبردی جدید دانست؛ راهبردی که تنها با همراهی دولت، مجلس، بخش خصوصی و نهادهای مالی امکان تحقق خواهد داشت.
راهکار موفقیت در این مسیر، اتخاذ تصمیم های راهبردی، حذف طرح های ناکارآمد، حمایت هدفمند از سرمایهگذاران و تسهیل فرآیندهای تامین مالی است. در این صورت است که میتوان به آیندهای امیدوار بود که در آن، صنعت پتروشیمی ایران نهتنها جایگاه خود را در بازارهای جهانی تثبیت کند، بلکه به یکی از پایههای توسعه پایدار ملی بدل شود.
بازار و دیپلماسی اقتصادی؛ پیشرانهای توسعه
هیچ زنجیره ارزشی بدون تضمین بازار مصرف
نهایی معنا ندارد. توسعه صنایع تکمیلی مستلزم وجود بازار پایدار داخلی و
دسترسی به بازارهای منطقهای و جهانی است. در حال حاضر، بازار داخلی ایران
به تنهایی ظرفیت کافی برای جذب حجم عظیم محصولات پاییندستی ندارد و توسعه
صادرات در این حوزه ضرورتی اجتنابناپذیر است ، پس باید توسعه صنایع پایین دستی را با جدیت و در راستای کاهش خام فروشی پیگیری کرد.
برای این هدف گذاری باید دیپلماسی اقتصادی
کشور فعالتر عمل کند. انعقاد قراردادهای بلند مدت و همچنین تهاتری، عضویت مؤثر در پیمانهای
منطقهای، توسعه همکاری با کشورهای همسایه و آسیای میانه، و استفاده از
ظرفیت راهبردی ایران در کریدورهای ترانزیتی میتواند بازار محصولات
پاییندستی پتروشیمی را گسترش دهد.
همچنین لازم است روی برندینگ محصولات
پتروشیمی ایرانی بیش از پیش با همکاری هلدینگ های پتروشیمی کار شود. بسیاری از محصولات تولیدشده در ایران بهصورت
خام صادر میشوند ، حمایت از شرکتهای صادراتی، تشویق به بستهبندی مناسب، ارتقاء
استانداردهای تولید و بازاریابی بینالمللی از جمله اقداماتی است که
میتواند به افزایش سهم ایران از ارزش نهایی محصولات در بازار جهانی کمک
کند.
توسعه زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی
ایران، نهتنها یک ضرورت اقتصادی بلکه یک الزام راهبردی برای امنیت انرژی،
توسعه اشتغال و خلق ارزش پایدار است. با تغییر رویکرد از تمرکز صرف بر
صادرات مواد پایه به تولید محصولات پیشرفته و متنوع، ایران میتواند
جایگاهی متفاوت و قدرتمندتر در بازار جهانی پتروشیمی پیدا کند. این مسیر،
نیازمند برنامهریزی دقیق، سیاستگذاری هوشمند، توسعه زیرساخت، تأمین مالی
هدفمند و تعامل فناورانه است. در نهایت، قدرت آینده صنعت پتروشیمی
در ایران، نه در حجم تولید، بلکه در عمق زنجیره ارزش آن رقم خواهد خورد.