مجتمع پتروشیمی مهر 37 نوع متنوع پلی اتیلن سنگین تولید می کند که خوراک صنایع پایین دستی پتروشیمی است.
مهر، مجتمعی بود که پس از 4 سال با 75 درصد ظرفیت در مدار تولید قرار گرفت؛ در واقع اجرای این طرح با سرمایه گذاری 231 میلیون دلاری و همکاری مشترک شرکت هایی از ایران، تایلند و ژاپن ، نگاهی به کشورهای شرق آسیا داشت. کشورهایی که آموخته اند، با مدد سرمایه هایی که در دست دارند و با فراهم بودن خوراکی که در مهم ترین کشور منطقه خاورمیانه وجود دارد، می توانند رقابتی با کشورهای غرب را تجربه کنند.
آنچه در پی می آید، حاصل گفتگوی پیام پتروشیمی با مهندس سهراب قربان قائم مقام مدیرعامل و رئیس مجتمع پتروشیمی مهر است.
- عملیات ساخت و اجرای پتروشیمی مهر در خرداد ماه 1384 کلید خورد و در خرداد ماه 1388 نیز به بهره داری رسید، آیا 4 سال زمان مطلوب برای ساخت و راه اندازی یک طرح است؟
در قراردادهایی که برای ساخت و اجرای یک پروژه بسته می شود، پیش بینی زمان 36 ماه (3 سال) است. اما آنچه که رخ می دهد فرایند ساخت، راه اندازی و بهره برداری 5 تا 6 سال زمان می برد. در مورد پتروشیمی مهر- که حاصل سرمایه گذاری مشترک شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شرکت هایی از تایلند و ژاپن بود- زمانی که در قرارداد به امضای طرفین رسیده بود 36 ماه بود، اما به دلیل مشکلات مربوط به تخصیص زمین و تامین خوراک ، این مجتمع با یک سال تاخیر به بهره برداری رسید. یک سال زمان تاخیر پتروشیمی مهر نسبت به زمان های تاخیر سایر مجتمع ها و بهره برداری در سال چهارم ساخت، مطلوب به نظر می رسد.
- علت تاخیر یک ساله چه بود؟
مشکل زمان تاخیر به طور مستقیم مربوط به عوامل بیرونی می شد. مشکل اصلی و علت تاخیر مربوط به زمین تخصیصی یافته به پتروشیمی مهر بود. زمینی که به این پتروشیمی متعلق بود در فاز دوم عسلویه و نقطه دور دستی در بخش کوهستان قرار داشت. که درست خط لوله گاز 56 اینچی از روی این زمین عبور می کرد و تغییر مسیر این خط لوله خود بسیار زمان بر بود. همچنین در ابتدای امر بحث دیوار حائل دورمجتمع دیده نشده بود که لازم بود این دیوار کشیده شود. از سوی دیگر این زمین در دو سطح با 10 متر اختلاف در اختیار پتروشیمی مهر قرار داشت که تغییر و اصلاح بسیاری از عامل ها و طراحی مجدد مجتمع باز هم زمان می گرفت.
- با این وجود باز هم 4 سال زمان خوبی به نظر می رسد، اما چرا پتروشیمی مهر شرکتهای تایلندی و ژاپنی را برای همکاری پذیرفت؟
بله. روی هم رفته نوع قراردادی که با شرکای خارجی پتروشیمی مهر بسته شده بود، عامل مهمی در موفقیت آمیز بودن اجرا و بهره برداری پتروشیمی مهر است. در واقع کنسرسیومی از شرکت های رامپکو ایران (ساخت و اجرا ) و شرکت های تایلندی و ژاپنی که در قرارداد پتروشیمی مهر انتخاب شد، بسیار متعهد به کاربودند که تعهد کار آنها بسیار در نوع همکاری و تعامل با سایر شرکا بسیار اثربخش بود. در واقع تعهد به انجام کار چه از سوی پیمانکار ایرانی و شرکت های خارجی که در مرحله راه اندازی بسیار نمود پیدا می کند، چنان بود که واحد به نحو مطلوب پیش راه اندازی و راه اندازی شد. نتیجه امر این شد که مجتمع بعد ازگذشت دو هفته از زمان راه اندازی با 75 درصد ظرفیت در مدار قرار گرفت.
- سرمایه گذاران آسیای شرقی را چگونه ارزیابی می کنید؟
باید نگاه جدی به سمت سرمایه گذاران کشورهای آسیای شرقی چون تایلند، مالزی، اندونزی داشته باشیم. این کشورها با توجه به سرمایه هایی که در دست دارند و نزدیکی فرهنگ، بسیار علاقه مند به حضور در طرح های پتروشیمی ایران هستند. معتقدم با توجه به تجربه موفق کشور تایلند در پتروشیمی مهر، کشورهای مالزی و اندونزی نیز بسیار شایق به حضور در کشورمان هستند.اگر شرکت ملی صنایع پتروشیمی تامین خوراک برای بلند مدت را ضمانت بکند بسیار در جذب سرمایه گذاران خارجی موثر خواهد بود.
- پتروشیمی مهر چه محصولی را با چه ظرفیت و با چه فناوری تولید می کند؟
مجتمع پتروشیمی مهر شامل یک واحد 300 هزار تنی تولید پلی اتیلن سنگین در سال است که فناوری آن متعلق به شرکت میتسویی ژاپن است و در خرداد ماه 1384، عملیات ساخت و اجرای آن اغاز شد و در خرداد 1388 نیز به طور رسمی این مجتمع با 100 درصد ظرفیت افتتاح شد. خوراک اتیلن این مجتمع از پتروشیمی های جم و آریا ساسول و اراک تامین می شود. در حال حاضر سرویس های جانبی مورد نیاز (آب، برق، بخار) از فاز اول پتروشیمی مبین تامین می شود و پیش بینی می شود با بهره برداری از پتروشیمی دماوند در فاز دوم بخشی ازسرویس های جانبی مورد نیاز از این کارخانه تامین شود. قرار است در آینده شبکه ای بین پتروشیمی مبین در فاز اول و پتروشیمی دماوند در فاز دوم ایجاد شود که در واقع این دومجتمع تامین کننده سرویس های جانبی مورد نیاز تمام مجتمع های منطقه عسلویه خواهند بود.
در حال حاضر هگزان مورد نیاز را از طریق شرکت اسپک و کاتالیست ها را از طریق واردات تامین می کنیم. در واقع مواد اولیه اصلی 100درصد از بازار داخل تهیه می شود و بخش کوچکی چون کاتالیست ها به طور موقت از منابع خارجی تامین می شود.
با توجه به توانایی پلی اتیلن سنگین در تولید محصولات برای صنایع پایین دستی، در طراحی واحد تولید 37 نوع محصول در بخش های تزریقی، بادی، لوله، فیلم و غیره دیده شده است. اگرچه این مجتمع با تولید انواع تزریقی در مدار قرار گرفت، اما به جهت بازار مناسب در بخش فیلم در حال حاضر عمده تولید پتروشیمی مهر نوع فیلم است. در حال حاضر واحد با 100 درصد ظرفیت در حال فعالیت است.
- با گذشت سه ماه، در این مجتمع چه مقدار محصول تولید شده است، و چه میزان نیز به فروش رسیده است ؟
در سه ماه گذشته 43 هزار تن محصول تولید شده است که از این میزان 37 هزار تن به ارزش 41 میلیون دلار به کشورهای چین، ویتنام، مالزی، اندونزی، پاکستان، ترکیه صادر شده است. که با توجه به میزان سرمایه گذاری 60 درصدی شرکای خارجی و 40 درصدی ایران، میزان درآمدها نیز به همین نسبت تقسیم می شود.
- در حال حاضر وضعیت جهانی بازار پلی اتیلن چگونه است و فکر می کنید تا چه مدت اصل سرمایه بازگردد؟
با توجه به وضعیت فعلی و نوسان های بازار پیش بینی می شود اصل سرمایه در مدت 3 تا 5/3 سال بازگردد. در حال حاضر هر تن پلی اتیلن در بازار جهان یک هزار و 150 دلار معامله می شود. اگر این نرخ بین یک هزار 200 تا یک هزار 300 دلار باقی بماند، سرمایه اولیه ظرف 3 سال تامین خواهد شد.
- ارزیابی کلی از شرایط فعلی مجتمع چیست؟
خوشبختانه در کل پروژه و مجتمع مشکل خاصی وجود ندارد. با توجه به نوع طراحی، واحد می تواند با ظرفیت کامل برای مدت طولانی در خط باشد. نگرانی که برای شرکای خارجی وجود دارد، موضوع تامین خوراک در دراز مدت با توجه به موضوع تغییرات پتروشیمی جم و سرمایه گذاری های جدید این مجتمع در بخش بوتن1- و تغییرات نوید زرشیمی است که پیش بینی می شود در آینده با وقوع این تغییرات با کمبود خوراک مواجه بشویم که البته به دنبال واحدهای جایگزین و عقد قرارداد تامین خوراک با مجتمع های دیگر چون پتروشیمی مروارید و پتروشیمی کاویان هستیم.
- با توجه به تجربه نخست سرمایه گذاران خارجی آن هم از آسیای شرقی، فکر می کنید این شرکت ها باز هم علاقه مند به حضور در پروژه های مشترک در ایران باشند؟
با توجه به همکاری شرکتهای تایلندی و ژاپنی در پروژه های مشترک، تنها ناخشنودی آنها در پروژه مشترک جدیدشان در پتروشیمی مهر، تاخیر یک ساله بود. البته شرکت تایلندی در کشور خود 3 مجتمع پلی اتیلن دارد که چهارمین آن با ظرفیت 400 هزار تن در ژانویه امسال در خط قرار می گیرد که با وجود هزینه 231 میلیون دلاری پتروشیمی مهر نسبت به هرینه 200 میلیون دلار چهارمین واحد تایلندی آنها، باز هم آنها از اجرای پروژه جدیدی دربازار ایران به دلیل دسترسی آسان و ارزان به خوراک خشنود به نظر می رسند. عامل تامین بلند مدت خوراک، دلیل حضور سرمایه گذار خارجی در ایران است. اگر این امکان وجود داشته باشد که سرمایه گذاران خارجی پتروشیمی مهر بخشی از سهام شرکت های پتروشیمی تولیدی را خریداری کنند، اطمینان خاطر بیشتری برای آنها برای توسعه حضور خود در ایران فراهم می شود.
به نظر می رسد که تایلندی ها و ژاپنی ها، هم بر روی توسعه پتروشیمی مهر تمرکز دارند و هم بر روی خرید بخشی از سهام شرکت دیگری که محصولات الفینی دارد.
- آقای قربان به نظر جنابعالی مهم ترین مشخصه پتروشیمی مهر در مقایسه با سایر مجتمع ها چیست؟
شاید پتروشیمی مهر یکی از معدود مجتمع هایی است که در مدت اندکی پس از راه اندازی در سرویس قرار گرفت. در حالیکه در برنامه این مجتمع فرصتی دو ماهه برای راه اندازی منظور شده بود. البته تعامل و همکاری میان شرکای ایرانی و خارجی با یکدیگر نیز بسیار اهمیت دارد. از سوی دیگر پتروشیمی مهر مطابق با بودجه تصویب شده، مطابق با زمان برنامه ریزی شده و مطابق با انتظارهای پیش بینی شده حرکت کرده است.
با تشکر از فرصتی که در اختیار پیام پتروشیمی قرار دادید.